Wijziging ne bis in idem-jurisprudentie

Tekst mr. J.P. (Jeroen) Hoegee

Terug naar overzicht

Als een aanvraag wordt ingediend en daarop wordt afwijzend beslist, dan volgt uit de wet dat – als vervolgens dezelfde aanvraag opnieuw wordt ingediend – de aanvrager nieuwe feiten of omstandigheden aan zijn aanvraag ten grondslag moet leggen. Als de aanvrager dat niet doet, kan het bestuursorgaan de aanvraag eenvoudig afwijzen, onder verwijzing naar zijn eerdere afwijzende besluit en zonder dat (opnieuw een) inhoudelijk oordeel gegeven hoeft te worden. Met deze regel wordt voorkomen dat meerdere keren wordt geoordeeld over dezelfde zaak.

Toch gebeurt het niet zelden dat een herhaalde aanvraag, zonder dat daaraan nieuwe feiten en omstandigheden ten grondslag zijn gelegd, tóch opnieuw inhoudelijk wordt beoordeeld en dat daarop een nieuw inhoudelijk besluit wordt genomen.

Als de aanvrager het vervolgens niet eens is met de afwijzing van de (herhaalde) aanvraag en daartegen beroep instelt, dan was het zo dat de rechter ambtshalve (dus ook als dat niet door een van de partijen was aangevoerd) toetste of sprake is van nieuwe feiten en omstandigheden. Als dat niet het geval was, liet de rechter zich vervolgens niet inhoudelijk uit over de aangevoerde beroepsgronden tegen de (hernieuwde) afwijzing en werd het beroep ongegrond verklaard. Dit wordt ook wel de ne bis in idem-jurisprudentie genoemd.

In de uitspraak van 23 november 2016 is de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State afgestapt van deze lijn en is overwogen dat voortaan elk besluit over een opvolgende afgewezen aanvraag, wordt getoetst in het licht van de aangevoerde beroepsgronden. Die toets omvat de motivering van het besluit en de manier waarop dat tot stand is gekomen. Deze uitspraak betekent dus dat er niet meer ambtshalve wordt getoetst of zich nieuwe feiten of omstandigheden voordoen of niet. Het besluit wordt dan dus getoetst als ware dit het eerste besluit over de aanvraag. De Afdeling geeft aan dat hiermee het belang van de rechtsbescherming is gediend.

Kunnen wij u helpen?

Velden met een (*) zijn verplicht

Om spam te voorkomen, vragen wij u onderstaande aan te vinken.